Yalın hâl, ek almamış ve almamaktadır. Yenis. adak – ayak, ayaklar; Tuva. adak – bir şeyin alt kısmı; Şor. azak – ayak, ayaklar; Hak. azax – ayak, ayaklar; Kırg. ayak – ayak (Alt. adak – son). İncelemekte olduğumuz dillerin tümünde at (Tuva. a’t) vb.
Tamlayan  (ya da iyelik) hâlinin oluşmasında Yenisey dilinde iki ek kullanılmaktadır: 1) ünlülerden sonra  –nıñ, -niñ 2) ünsüzlerden sonra ise –ıñ, -iñ. Adanıñ – babanın, eliñ – halkın, kabile birliğinin, devletin.
İsim çekiminin bu iki şekli  güneybatı grubundaki dillerde korunmuştur. Tuva, Kırgız, Şor, Hakas, Altay dillerinde ve bazı başka dillerde “-nıñ” refleksiyle “–nıñ” ve “–ıñ” ekleri birbirine benzemektedir(bazı fonetik değişikliklerle). Kırgız dilinde “-nıñ > -nın” değişimi görülmektedir.
Orhun-Yenisey dilinde Türk-Moğol belirtme hâli eki “-ıg, -ig, -g”  yaygındır. Örn. : Sekiz adaklıg barımıg üçün a yılkı tüketi bardım, anta bökmedim a yıta, örüñümig a karamıg azıdım a (11 numaralı anıt, 3. satır) – Sekiz ayaklı (tok, hızlı?) hayvanımın sayesinde ben rahat yol alıyordum (seyahat ediyordum), fakat bundan da zevk alamadın, ne yazık ki ben aydınlığı da karanlığı da ne görebiliyorum ne de duyabiliyorum (gündüze ve geceye. S. Y. Malov’a göre: kendi sürüme). Burada “barımıg” (bar – ım – ıg), “örüñümig” (örüñ – ım – ıg), “karamıg” (kara – m – ıg) kelimeleri belirtme hâlinde verilmiştir. “-ıg” eki Uygur yazısı anıtlarında da kullanılmıştır. Çoğunlukla (Altın Yaruk) “Altın Işık” sudurunda. (Çince’den Uygurca’ya 10. yüzyılda çevrilmiş olup 17. yüzyılda da kopyalanmıştır).
Fakat bu ek bazı dillerde yaygınlaşmamıştır veya çok hızlı bir şekilde kullanımdan düşmüştür. Bu ekin daha yaygın olan “-ın, -nı” ekleriyle değiştirilmesi daha Yenisey döneminde başlamıştır. Çünkü bazı anıtlarda (örn. 15, 24, 28, 31, 48 numaralı vb.) tekil şahıs iyelik eklerinde ve şahıs zamirlerinde aslında Türkçe kökenli olan bu ekler net bir şekilde gösterilmiştir. Örn. : “Bizni erkilig adırtı (28) – Bizi güçlü ayırdı”, “Buñka taşın beñkün tikerben (48) – Onun kederine bengü taş dikiyorum” vb.
 “-nı, -ni” eki (fonetik varyantlarıyla) Tuva, Kırgız dillerinde ve diğer birçok dilde belirtme hâlini ifade etmek için yaygın bir şekilde kullanılmaktadır.
Yenisey tipindeki –ga, -ka, -ge, -ke ekleri çağdaş Türk dillerinin çoğunda korunmaktadır. Fakat bu eklerin fonetik özelliklere göre çeşitli akustik varyantları olabilir.
Yenis. Kañ Altuga – Altu babaya, edgüge – iyiye, yagıka – düşmana, bizke – bize vb.
Hakas dilinde ünlülerden ve “ñ” ünsüzünden sonra “-ga” ekinin yerine “-a, -e” kullanılmaktadır: tura – a = turaa – eve, töge – e = tögee - kütüğe  vb.
Tuva dilinde bu ekin dört varyantı da korunmaktadır. Kırgız dilinde ise bu ekin fonetik varyantlarının sayısı sekizdir.
Bu şekilden başka Orhun anıtlarının dilinde yön gösterme anlamında –(y)a, -(y)e ve “-garu, -gerü” (ilgerü – ileri) vb. oluşumlar kullanılmıştır.
Bu oluşumlardan sonuncusu, çağdaş dillerde az sayıdaki kalıplaşmış kelimelerde korunmaktadır: Tuva. işkeeri – içeri, taşkaarı – dışarı; Şor. taşkaarı; Kırg. içkeri, tışkarı ve ilgeri – ileri, cogoru – yukarı; Alt. içkeri, tışkarı vb.
Tuva, Hakas ve Şor dillerinde yön gösterme hâli şekillenmiş durumdadır:
Tuva. –dıva, -dive, -duva, -düve, -tıva, -tive, -tuva, -tüve veya –ça, -je (adañdıva, adañje – babana; xöldüve, xölje – göle); Todjin diyalektinde bu şekillere –gıdı, -gidi, -gudu, -güdü, -kıdı, -kidi, -kudu, -küdü ekleri denk gelmektedir: adañgıdı, xölgüdü vb.
Hakas dilinde  –zar, -zer, -sar, -ser (turazar – eve, kölzer – göle, atsar – ata) ekleri yaygınlaşmıştır. “boyunca, -a kadar” anlamlarında Hakaslar tarıfında –ça, -çe, -ca, -ce ekleri de kullanılmıştır: çolca – yol boyunca.
Altay dilinde ise “-ça” eki sınır, seviye belirtmek için kullanılmaktadır: sençe – senden (boy olarak).
Şor dilinde ise –debe, -tebe (tag debe – dağa) son takısı kullanılmaktadır. Fakat uzunluk ve görelik anlamında –ça, -çe, -ca, -ce şekilleri de kullanılmaktadır(tagca – dağa göre, dağca). Aynı zamanda Şorlar –zaarı, -saarı (kölzaarı – göle) şeklini de kullanmaktadırlar.
Orhun-Yenisey dilindeki –da, -ta bulunma hâli eki (veya bulunma-zaman hâli) çağdaş türk dillerinde korunmaktadır. Fakat bu hâl ekinin kullanım alanı biraz değişmiştir. Bunun sebebi Yenisey anıtlarının dilinde ayrılma hâlinin olmamasıdır.
O dönemde –ga ve  -da ekleri çağdaş dillerde  kendi anlamları  dışında oranlı fiillerin ve ayrılma hâlinin fonksiyonunu yerine getirmektedir.
Onuncu ve daha sonraki yüzyıllarda Uygur yazısıyla yazılmış anıtlarda, daha sonraları Çağatay dilinde olduğu gibi, “-dín” ayrılma hâli eki yeterince kullanılmakta idi.
Türk dillerinde ayrılma hâli tahmini olarak M. S. ilk bin yılın sonlarıyla ikinci bin yılın başlarında şekillenmeye başlamıştır.
Tuva ve Kırgız dillerinde bu hâl “-dan” şeklini almıştır (Türk dillerinin çoğunda olduğu gibi). Hakas, Şor ve Altay dillerinde ise “-dañ” olarak değişmiştir.
Türk dillerinde ve diğer dillerde gramer kaynaklarının gelişmesindeki düzensizlik çekim sistemini etkilemiştir: Yenisey döneminde ayrılma hâli yoktu fakat bunlardan birincisi teşekkül ettiğinde kaybolan “-ın” vasıta hâli eki mevcuttu. (kışın – kışın, közin – gözle vb.).
Sadece kalıplaşmış veya az sayıdaki oluşumlarda “-ın” ekinin izleri korunmaktadır: Kırg. kışında- kışın, cazında – baharda; Tuva. kıjın – kışın, çazın – baharın, çayın – yazın, küzün – güzün; Türkiye Türkçesi’nde kışın, yazın vb.
Enstrümental veya daha geniş anlamıyla vasıta hâlinin fonksiyonu Türk dillerinde yok olmamış fakat  türlü değişikliklere uğrayan “birle – birlikte” son takısının yardımıyla analitik unsur olarak ifade edilmeye başlamıştır.
Yenis. birle (at birle – atla),
Tuva. bile (a’t bile),
Şor. bıla, bile, pıla, pile, mıla, mile –ba, -be, -pa, -pe, -ma, -me (at pıla, at-pa),
Alt. bıla, bile, -la, -le (at bıla, at-la),
Kırg. menen (at menen),
Hak. –nañ, -neñ (atnañ),
Kaz. –ben, pen, men (at pen),
Özb. bilən (ot bilən),
Türkiye Türk. ile, -la, -le (at ile, atla).
Yukarıdaki örneklerden anlaşılmaktadır ki bazı dillerde bu son takı, ekleşme eğilimindedir veya ekleşmiştir. Yani hâl şeklini almıştır.
Çağdaş dillede korunan Yenisey ad durum ekleri aşağıdaki tabloda gösterildiği gibi değişik fonetik şekiller almıştır:

İyelik eksiz isim çekim şekilleri
Tamlayan hâli (iyelik hâli)
Yenis. –ıñ, -iñ, -nıñ, -niñ (-Ñ, -N Ñ)
Hak. –nıñ, -níñ, -tıñ, -tíñ
Alt. –nıñ, niñ, dıñ, -diñ, tıñ, -tiñ
Tuva. –nıñ, -niñ, -nuñ, -nüñ, -dıñ, -diñ, -duñ, -düñ, -tıñ, -tiñ, -tuñ, -tüñ
Şor. –nıñ, -niñ, -nuñ, -nüñ, -dıñ, -diñ, -duñ, -düñ, -tıñ, -tiñ, -tuñ, -tüñ
Kırg. –nın, -nin, -nun, -nün, -dın, -din , -dun, -dün, -tın, -tin, -tun, -tün.

Yönelme hâli (bazı dillerde yönelme-yöngösterme hâli)
Yenis. –ga, -ge, -ka,-ke (-GA, -G2A, -KA, -K2A)
Hak. –ga, -ge, -ka, -ke, -a, -e
Alt. –ga, -ge, -go, -gö, -ka, -ke, -ko, -kö
Tuva. –ga, -ge, -ka, -ke
Şor. –ga, -ge, -ka, -ke, -a, -e
Kırg. –ga, -ge, -go, -gö, -ka, -ke, -ko, -kö

Yön gösterme hâli (bazı dilerde)
Orhun. –garu, -gerü (-GRU, -G2R2Ü)
Hak. –zar, -zer, -sar, -ser
Tuva. –dıva, -dive, -duva, -düve, -tıva, -tive, -tuva, -tüve veya –çe, -je. Aynı zamanda Todcin. –gıdı, -gidi, -gudu, -güdü, -kıdı, -kidi, -kudu, -küdü
Şor. –zaara, -saara (diyalektlerde –zaarı, -saarı; kısaltılmış şekli –zaa, -saa) ve –ça, -çe, -ca, -ce.
Kırgız ve Altay dillerinde yön gösterme hâli ya “-ga” yönelme hâli ile ya da yine yönelme hâlini ve başka halleri alan değişik son takıların yardımıyla gösterilmektedir. Gramerde ise bu hâl gösterilmemektedir.

Belirtme hâli
Yenis. –ıg, -ig (G, G2) ve bazen –n, -ın, -in, nı, -ni ( N, N2, NI, N2I ) şekli kullanılmıştır. Aşağıya bakınız (iyelik ekli çekimler ve zamirler).
Hak. –nı, -n, -tı, -tí
Alt. –nı, -ni, -dı, -di, -tı, -ti
Tuva. –nı, -ni, -nu, -nü, -dı, di, -du, -dü, ,tı, -ti, -tu, -tü
Şor. –nı, -ni, -nu, -nü, -dı, di, -du, -dü, ,tı, -ti, -tu, -tü
Kırg. -–nı, -ni, -nu, -nü, -dı, di, -du, -dü, ,tı, -ti, -tu, -tü

Bulunma hâli
Yenis. –da, -de, -ta, -te (-D, -D2, -DA, -D2A, -TA, -T2A)
Hak. –da, -de, -ta, -te
Tuva. –da, -de, -ta, -te
Şor. –da, -de, -ta, -te
Kırg. –da, -de, -do, -dö, -ta, -te, -to, tö
Alt. –da, -de, -do, -dö, -ta, -te, -to, tö

Çıkma hâli
Yenis. (yoktur)
Hak. –dañ, -deñ, -tañ, -teñ, -nañ, -neñ
Tuva. –dan, -den, -tan, -ten
Şor. –dañ, -deñ, -tañ, -teñ
Kırg. –dan, -den, -don, -dön, -tan, -ten, -ton, -tön
Alt. –dañ, -deñ, -doñ, -döñ, -tañ, -teñ, -toñ, -töñ, -nañ, -neñ, -noñ, -nöñ.

Enstrümantal veya vasıta hâli ve onun fonksiyonları
Yenis. –ın, -in (-IN, -IN2, -N, -N2)
Hak. –nañ, -neñ
Alt. “bıla, bile” son takısı ve –la, -le eki
Şor. “bıla, bile, pıla, pile, mıla, mile” son takısı ve –ba, -be, -pa, -pe, -ma, -me ekleri
Tuva. “bile” son takısı.
Örnekler
Yenisey, Kırgız ve Tuva dillerindeki ada, ata – baba; kız, kıs – kız; taş, daş – taş; er – erkek; koy, xoy – koyun; ögür, üyür, öör – sürü; iş – iş; kul – köle; yük, jük, çü’k – yük isimlerinin çekimleri:

İncelemekte olduğumuz bütün dillerde, çokluk eki almış (-lar vb.) olan isimlerden sonra gelen ad durum ekleri “r” ile biten isimlerden sonraki gibi ekleşirler. :
Tuva. adalar – babalar, adalardıñ, adlarga, adalarje, adalarda, adalardan;
Hak. adalar, adalardıñ, adalarga, adalarzar, adalanı, adalarda, adalardañ, adalarnañ;
Şor. adalar, adalardıñ, adalarga, adalarzaarı, adalardı, adalarda, adalardañ, adalarba;
Alt. adalar, adalardıñ, adalarga, adalardı, adalarda, adalardañ, adalarga;
Kırg. atalar, atalardın, atalarga, atalardı, atalarda, atalardan.
-lar, -ler, -lor, -lör, -dar, -der, -dor, -dör, -tar, -ter, -tor, -tör, -nar, -ner, -nör eklerindeki ünlüler ve ve hâl eklerindeki ünlüler her dilin kendi özelliklerine uyarak değişmektedir.
Örnek:
Tuva. söster,sösteriñ,sösterge vb.
Hak. söster, sösterniñ, sösterge
Şor. söster, sösterdiñ, sösterge
Alt. söster, sösterdiñ, söstörgö
Kırg. sözdör, sözdördün, sözdörgö.