|
Eski Kelimeler Sözlüğü - Y
(T: Tuva, K: Kırgız, H: Hakas, Ş: Şor, A: Altay) yaba = YB – boş, yararsız
T xey
K beker, kurulay
H tuzazı çox; çabal – kötü, kızgın; saba – yanlış
Ş teptegen
A tamay, kalas yabı = YBI – hâl, durum, vaziyet
T et, xöreñgi; saba – kap kaçak
k mülk, baylık
H is – pay
Ş mal
a d‘uulacar yagıla- = YGIL – savaşmak, savaşa katılmak
H çaala-
K coola-
Ş çaala-
T çaala-
A d‘uulacar- yañus = YAÑŞ – yalnız, tek, biricik
T cañgıs
K calgıs
H calgıs; Sagay. çagıs
Ş çagıc
A d‘uulş yara- = YR – yararlı olmak
T taarcır-, çaraş- – işe yarar olmak, lüzumlu olmak
K cara- – işe yarar olmak, lüzumlu olmak
Ş çara-
A d‘ara- yaruk = YRK – ışık, aydınlık
T çarık
K carık – aydınlık, ışık
H çarıx – ışık, aydınlık
Ş çarık
A d‘arık yarlıka- = YRLK – emretmek, ilan etmek
T yarlıkta-
K carlık- – emir verme, emretme
H çargıla- – hüküm vermek
Ş çargık- – mahkeme
A d‘akı- yat = YT – yabancı, el, gurbet
T öcke; folk. çat – gurbet, yabancı
K cat
H çat
Ş öske
A tüş yaş = Yş – yaş, genç
T caş – genç, emen (bebek)
K caş
H ças
Ş çaş
A d‘aş yaşa = tYŞ – yaşamak
T çurtta-, amıdıra-
K caşa-
H çaza-
Ş çaja-
A d‘aja- yaşa- = Y2Ş – iyi, hayır. krş. iyg.
T eki
K iygilik – başarı, iyi iş, erişme, varma
H çaxsı
Ş çaxşılag
A d‘akşı yegin = Y2G2N2 – yeğen, torun. krş. iygin
T çeen – yeğen
K ceen – yeğen
H çeen – abla tarafından yeğen
Ş çeni
A d‘een yegirmi = Y2EG2IR2MI, Y2G2IR2MI, Y2G2R2MI – yirmi. bk. iyirme
T çeerbi
K cıyırma
H çibírgí
Ş çegirbe
A d‘irme yeder = Y2D2R2 – savaşçı, koruyucu (yeder ton – savaş elbisesi, silalar)
T dayınçı (krş. yeder ve çeder- – yetmek, tetişmek)
K korgoguç (kural cana soot şayman – silah)
H xuyax (kip)
Ş kuluk
A kuyak yel = Y2L2 – 1) rüzgar, 2) yele, 3) tırıs gitmek
T 1) xat, 2) çel, 3) çel-
K 1) cel, 2) cal, 3) taksak cür-
H 1) çil, 2) çilín, 3) çorıxnañ-
Ş 1) çel, 2) çel, 3) çel-
A 1) salkın, 2) d‘al, 3) d‘el- yemlig = Y2ML2G2 – yiyecek
T çem
K cem – yem
H çigis, çiis
Ş nem – yem (kuş için)
A d‘em yer = Y2R2 – yer. krş. yir
T çer
K cer
H çir
Ş çer
A d‘er yeril- = Y2R2L2 – yarılmak, ayrılmak
T çarıl-
K carıl-
H çarıl-
Ş çarıl-
A d‘arıl- yerle- = Y2R2L2 – basmak, oturmak (bir yeri benimsemek, yaşamak, yerleşmek)
T çerle-
K cerde-
H çurta-, çirlen-
Ş çerlen-
A d‘ürta-, d‘at- yeti = Y2T2I – yedi. krş. iyti
T çedi
K ceti
H çití
Ş çetti
A d‘eti yetmiş = Y2ET. MŞ, Y2T2MIŞ – yetmiş
T çeden
K cetmiş
H çiton
Ş çeton
A d‘eten yig = Y2IG2. bk. yeg iyigin = Y2IG2N2. bk. yegin yir = Y2IR2. bk. yer iyiti = Y2IT2I. bk. yeti yog = YG – cenaze töreni yogla- = YGL – gömmek, defnetmek
T xör cüde-
K cokto- – ağlamak
H çıg-
Ş çıg-
A tudaar-, d‘uur- yok = YK – hayır, yok
T çok
K cok
H çox
Ş çok
A d‘ok yokla- = kederlenmek, kaybetmek, yitirmek
T çokta- – kaybı hissetmek
K kagır-
H çoxsın-
Ş çoksın-
A korodo- yoluk- = YLK – karşılaşmak
T ucuraş- (çolukşu- – selamlaşmak)
K coluk-
H togas-
Ş çolaş-
A d‘oluk- yolçı = YULÇI – yönetmen, idareci, başkan, şef
T baştıñ (çol – kader, hisse, pay)
K başçı; colçu – klavuz, önder
H (çolcı – yolcu), pastagçı
Ş çolaçı, paştagçı
A başçı yont = YUNT – yılkı, atlar
T çılgı
K bir üyür cılkı
H çılgı
Ş öör
A d‘ılkı yotuz = YUTZ – karı, hanım
T kaday
K ayal ve epçi
H ipçízí, xatı
Ş epçi
A üy kici yör- = Y2ÜR2 – yürümek. krş.yür-
T çor-
K cür-
H çör-
Ş çör-
A d‘ür- yurç = YURÇ – kayın, hanımın küçük kardeşi
T çurcu
K kayın ini (kayın aga – hanımın ağabeyi)
H çurçu
Ş çurçu
A d‘urçı yüz = Y2UZ – yüz (100)
T çüs
K cüz
H çüs
Ş çüs
A d‘üs yük = Y2K2 – yük
T çü’k
K cük
H çük
Ş çük
A d‘ük yür = Y2ÜR2. bk. yör- yıl = YL – yıl
T çıl
K cıl
H çıl
Ş çıl
A d‘ıl yılkı = YILK – at
T a’t (cılıgı – yılkı)
K cılkı
H cılgı
Ş at
A d‘ılkı yıta = YTA, YITA – acı, keder, heyhat! ne çare
T çada- – çaresiz kalmak, bir şey yapamamak
K kaygıra, kap
H yu – çaresizlik; sııt – ağlama, sızlama
Ş sıkta- – ölen kişi için ağlayıp sızlamak yış = YIŞ – orman, savat, kara boya
T ıyaş; diyal. yeş, yaş
K cış – gür, sık (bitkiler için)
H çıs
Ş çış
A d‘ış
|
